Жанар Әлиеваның өмір жолы мен наубайшылықтағы өнегесі

Нан – дастарқанның сәні ғана емес, тіршіліктің мәні, еңбектің өтеуі, береке мен бірліктің символы. Әрбір бөлке нанның астарында көзге көріне бермейтін маңдай тер, ұйқысыз түн, ыстық пештің алдында төгілген күш-жігер және халыққа қызмет етсем деген шынайы ниет жатыр. Нан пісіру – жай ғана кәсіп емес, адам өміріне жылу сыйлап, елдің ризық-несібесін еселеуге бағытталған жауапты еңбек. Осы қасиетті кәсіптің қадірін терең түсініп, адал еңбегімен елге қызмет етіп жүрген жандардың бірі – Жанар Әлиева.

Нан күні қарсаңында наубайшылықтың қыр-сырын меңгеріп, кәсіптің жауапкершілігін жүрегімен сезінген, әрбір өнімінің сапасына мән беріп, халықтың алғысын еңбегінің ең үлкен бағасы санайтын қаламыздағы жалғыз наубайхана иесі Жанар Әлиеваның өмір жолына үңілу – адалдық пен табандылықтың, еңбекқорлық пен іскерліктің жарқын үлгісін тану.

Еңбекпен өрілген тәрбие

Жанар Әлиева 1980 жылы Қарағанды облысы, Нұра ауданының Балықтыкөл ауылында дүниеге келген. Көпбалалы отбасында тәрбиеленіп, бала күнінен еңбекке жақын болып өсті. Оның өмірлік ұстанымдарының қалыптасуына ата-анасының тәлім-тәрбиесі ерекше ықпал етті.

Әкесі Шеру Сейітқалиев есепші, кейін қойма меңгерушісі қызметтерін атқарған. Уақыт өте келе өз ісін бастап, шаруа қожалығын ашып, мал шаруашылығын дамытты. Ал анасы Алтыншаш Әнесова монша меңгерушісі болып еңбек еткен. Екеуі де адалдықты ту етіп, маңдай термен келген нанның қадірін білетін еңбек адамдары еді.

Ата-анасының бойындағы осы қасиеттер балаларына да дарыды. Олар балаларына еңбектің қадірін сөзбен ғана емес, күнделікті тіршілігімен, өз ісіне деген жауапкершілігімен көрсетті. Жанардың бүгінгі кәсібіне деген көзқарасы мен адамдар алдындағы адалдығының тамыры да осы отбасылық тәрбиеде жатыр.

«Адал еңбекпен нан тауып жеу» деген ұстаным олардың отбасы үшін жай ғана сөз емес, өмірлік қағидаға айналған. Бүгінде Жанар Әлиева елге қажетті өнім өндіріп отырған кәсіпкер ретінде осы құндылықтарды жалғастырып келеді.

Отбасындағы тағы бір ерекшелік – өнерге, әсіресе, әнге деген сүйіспеншілік. Әкесінен бастау алған өнерге жақындық ағайын-туыстың бойынан да көрініс тапқан. Еңбек пен өнерді қатар қадірлеген осындай ортада өскен Жанардың бойында да өмірге деген құштарлық, адамға деген жылылық пен істеген ісінен қуаныш таба білу қасиеттері қалыптасты.

Күтпеген ұсыныстан басталған кәсіп

Кейде адамның өмір жолын түбегейлі өзгертетін шешімдер ұзақ жоспардан емес, күтпеген жерден басталады. Жанар Әлиеваның наубайшылық кәсіпке келуі де кездейсоқ кездесуден бастау алған еді.

2017 жылы Жанар мен оның өмірлік серігі Талғат Әлиевтің ойында наубайхана сатып алып, нан өндірісімен айналысу туралы нақты жоспар болмаған. Алайда, сол жылы қаладағы наубайханалардың бірінің иелерімен кездейсоқ кездесіп, олардан кәсіпті сатып алу жөнінде ұсыныс түседі. Күтпеген ұсыныс ерлі-зайыптыларға жаңа мүмкіндіктің есігін ашты.

Жанар ханым үшін нан пісіру мүлде бейтаныс сала емес еді. Ол қамырдың бабын, ашыту үдерісінің ерекшеліктерін түсініп, нан дайындау жұмысына жақын болатын. Ал Талғат ағаның шаруа қожалығын жүргізудегі тәжірибесі де кәсіпкерлік бастаманы қолға алуға негіз болды. Ұсынысты көп созбай, өзара ақылдаса келе, ерлі-зайыптылар жаңа істі бастап көруге бел буды. Осылайша, 2017 жылы олар наубайхананы сатып алып, халықты күнделікті тұтынатын нан өнімдерімен қамтамасыз ету жолындағы еңбекке кірісті.

Әрине, кез келген кәсіптің өз қиындығы мен жауапкершілігі бар. Әсіресе, күн сайын халыққа қажетті өнім өндіретін наубайхана жұмысы үздіксіз еңбекті, табандылықты және сапаға деген жоғары талапты қажет етеді. Мұндай істі жүргізуде өзара түсіністік, бір-біріне деген сенім мен ортақ мақсаттың маңызы зор. Ол кісілер үшін наубайхана тек табыс көзі ғана емес, адал еңбек арқылы елге қызмет етудің, отбасылық берекені арттырып, халықтың алғысына бөленудің жолына айналды.

Бүгінде ерлі-зайыптылар жылдар бойы жинақтаған тәжірибелеріне сүйеніп, өндірісті кеңейтуге, жаңа наубайхана салуға және өнім түрлерін көбейтуге ниетті. Алғашында күтпеген ұсыныстан басталған кәсіптің жаңа даму кезеңіне қадам басуы – олардың табандылығы мен болашаққа деген сенімінің көрінісі.

Әр бөлкенің артында үлкен еңбек бар

Сырт көзге жаңа піскен нанның хош иісі мен қызара піскен қыртысы ғана байқалуы мүмкін. Алайда, сол бір бөлке нанның дайын болғанына дейін қаншама жұмыс атқарылатынын наубайхана тіршілігін көрген адам ғана терең түсінеді.

Қамыр илеу, оны қажетті деңгейде ашыту, қалыпқа келтіру, пешке салу, пісу уақытын бақылау – осының бәрі дәлдік пен тәжірибені қажет етеді. Наубайшының әрбір әрекеті өнімнің сапасына тікелей әсер етеді. Бір қарағанда қарапайым көрінетін жұмыстың өзінде үлкен жауапкершілік жатыр.

Жанар Әлиева нан сапасына әсер ететін негізгі факторлардың бірі – ұнның сапасы екенін жақсы біледі. Сондықтан, пайдаланылатын шикізатқа ерекше мән беріп, оның сапасын үнемі тексеріп отыруға тырысады. Сонымен бірге, ашытқының сапасы, қамырды дайындау технологиясы, температуралық режим және наубайшының қолы мен тәжірибесі де дайын өнімнің нәтижесіне ықпал етеді.

Жанар ханым үшін нан пісірудің ең әсерлі сәттерінің бірі – пештен жаңа піскен нандарды алып шығу. Еңбектің нәтижесі көз алдыңда көрініп, өнім ойдағыдай шыққанда адамның көңілі марқайып, өз ісіне деген ризашылығы артады.

Ол үшін бұл – жай ғана дайын өнім емес. Бұл – уақыттың, тәжірибенің, маңдай тердің және жауапкершіліктің нәтижесі.

«Нанның халық дастарқанына жеткеніне дейінгі жолы ұзақ. Оның артында қаншама адамның еңбегі тұрады. Сондықтан, әрбір бөлкенің қадірін түсіну керек», – деген ұстаным кәсіптің мәнін тереңдете түседі.

Сапаға адалдық – кәсіпке құрмет

Бүгінде Жанар Әлиева басқаратын наубайханада дәстүрлі нанмен қатар, күлше нан (лепешка), кебекті батон және басқа да нан өнімдері әзірленеді. Ассортиментті қалыптастыруда тұтынушылардың сұранысы мен өнім сапасы басты назарда.

Қазіргі таңда наубайхананың өндірістік мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, өнім түрлерін қалаған деңгейде көбейту әзірге мүмкін емес. Дегенмен, бұл жағдай кәсіп иелерінің алдағы жоспарларына кедергі болып отырған жоқ. Керісінше, өндірісті кеңейтіп, тұтынушыларға сапалы әрі әртүрлі өнім ұсынуға деген ынтасын арттыра түскен.

Әсіресе, денсаулыққа пайдалы нан өнімдеріне деген сұраныстың артуы кәсіптің болашағына жаңа мүмкіндіктер ашып отыр. Тұтынушы талғамы өзгерген сайын, өнім түрлерін жетілдіру мен өндіріс сапасын арттырудың маңызы да күшейе түсуде.

Жанар үшін ең бастысы – сан қуалау емес, сапаны сақтау. Себебі, нан – күнделікті тұтынатын азық. Оның сапасы мен дәмі тұтынушының сенімін қалыптастырады. Ал сол сенім – кез келген кәсіптің ең қымбат капиталы.

Кәсібіне жауапкершілікпен қарайтын Жанар әрбір өнімнің артында тұтынушының сенімі тұрғанын жақсы түсінеді. Сондықтан, нанның сапасына қатысты әрбір ұсақ-түйекке назар аудару – оның күнделікті жұмысының ажырамас бөлігі.

Қиындыққа мойымаған кәсіпкер

Кез келген өндірістік кәсіпорынның жұмысы экономикалық жағдаймен тығыз байланысты. Наубайхана саласында да шешімін күткен мәселелер аз емес. Жанар Әлиева үшін бүгінгі күннің өзекті қиындықтарының бірі – электр энергиясы тарифтерінің өсуі мен шикізат және басқа да қажетті өнімдер бағасының тұрақсыздығы.

Өндіріс шығындары артқан сайын кәсіпті жүргізу де күрделене түседі. Бір жағынан, сапалы өнім өндіріп, халықты нанмен қамтамасыз ету қажет болса, екінші жағынан, жұмысшылардың еңбекақысын лайықты деңгейде ұстау міндеті тұр. Себебі, наубайхананың тұрақты жұмыс істеуі тек кәсіп иесінің күш-жігеріне емес, тұтас ұжымның еңбегіне байланысты.

Жанар жұмысшылар еңбегінің маңызын жақсы түсінеді. Ыстық цехта еңбек етіп, күн сайын халыққа қажетті өнім дайындау – кез келген адамның қолынан келе бермейтін жұмыс. Сондықтан, наубайшы мамандығын құрметтеу, олардың маңдай терін бағалау және еңбегіне сай жағдай жасау қажет деп есептейді.

Оның пайымынша, кәсіптің берекесі тек өндірілген өнімнің көлемімен өлшенбейді. Ұжымның ауызбіршілігі, жұмысшылардың ынтасы, өз ісіне деген сүйіспеншілігі де маңызды. Әр адам өз еңбегінің бағаланатынын сезінгенде ғана жұмысына жауапкершілікпен қарап, ортақ нәтижеге үлес қосады.

Осы тұрғыдан алғанда, Жанардың кәсіпке деген көзқарасы – табыс пен адамдық құндылықтарды қатар ұстанудың көрінісі. Өйткені, халыққа нан жеткізетін кәсіптің ең үлкен байлығы – сапалы өніммен бірге, оны өндіретін адамдардың еңбегі.

«Бірнеше отбасының несібесіне үлес қосып отырмын»

Наубайшылықтың қиындығы көп болғанымен, оның адамға беретін рухани қуанышы да ерекше. Жанар Әлиева үшін сол қуаныштың ең үлкені – өз еңбегінің нәтижесін көру және бірнеше отбасының күнкөрісіне үлес қосып отырғанын сезіну.

Қамырдың бабына келіп, пештен піскен нанның бірінен соң бірі шығуы – оның күнделікті еңбегінің нәтижесі. Әдемі піскен, сапалы дайындалған өнімді көргенде, адам өз ісіне риза болып, келесі күнге жаңа ынтамен кіріседі.

Наубайхана жұмысының мәні де осында. Мұнда тек нан өндірілмейді. Мұнда адамдардың еңбегі тоғысып, отбасылардың несібесіне жол ашылады. Бір адамның кәсібі бірнеше адамның тұрақты жұмысына, бірнеше шаңырақтың күнделікті табысына айналады.

Жанар жастарға да осыны түсіндіргісі келеді. Наубайшы болу – тек қамыр илеп, нан пісіру емес. Бұл – қоғамға қажетті қызмет атқару, адамдардың алғысына бөлену, елдің дастарқанына үлес қосу.

«Жасаған еңбегіңнің нәтижесін көріп, адамдардың нанды сүйсініп жегенін сезіну – үлкен қуаныш. Қаншама жанұяның дастарқанына нан жеткізуге үлес қосып отырғаныңды ойласаң, еңбегіңнің мәнін тереңірек түсінесің», – деген ой оның кәсіпке деген шынайы ықыласын аңғартады.

Оның жастарға айтары да қарапайым әрі өміршең: қандай жұмыспен айналыссаң да, оны жақсы көру керек. Еңбекқорлық, шыдамдылық пен адалдық бар жерде нәтиже де болады. Ал халықтың алғысына бөленетін кәсіптің қадірі әрдайым биік.

Жауапкершіліктің сыналған сәті

Наубайхана жұмысының басты ерекшелігі – оның күн сайын, үзіліссіз жүруі. Өйткені, нан – халықтың күнделікті тұтынатын негізгі тағамдарының бірі. Сондықтан, өндірістің уақытша тоқтауының өзі тұрғындар үшін елеулі қиындық тудыруы мүмкін.

Осы жауапкершіліктің шын мәні биыл көктемде орын алған оқиға кезінде айқын көрінді. Екі тәулік бойы электр жарығы болмаған сәтте нан өндіру мен жеткізу мәселесі күрделене түсті. Алайда, халықты нанмен қамтамасыз ету міндетін алдыңғы орынға қойған кәсіп иелері қолдан келген мүмкіндікті пайдаланып, тығырықтан шығудың жолын іздеді.

Сол кезде Қарағандыдан 800 бөлке нан тиеліп, жолға дайындық жүргізілді. Такси жүргізуші жігіттердің көмегімен жалпы саны 1000 бөлке нан Қаражал қаласына жеткізілді.

Бұл оқиға – кәсіп иелерінің өз міндетіне қаншалықты жауапкершілікпен қарайтынын көрсететін жарқын мысал. Жағдайдың қиындығына қарамастан, тұрғындардың нанға деген сұранысын өтеуге күш салу – халыққа қызмет етудің нақты көрінісі.

Мұндай сәттерде кәсіптің шынайы бағасы көрінеді. Қалыпты жағдайда жұмыс істеу бір басқа, ал күтпеген кедергілерге қарамастан, елдің қажетіне жарау – мүлде бөлек жауапкершілік.

Жанар Әлиева үшін нанмен қамтамасыз ету – тек өндірістік міндет емес. Бұл – халық алдындағы аманат. Өйткені, әрбір жеткізілген бөлке нанның артында адамдардың күнделікті тұрмысы, отбасылардың дастарқаны және қоғам алдындағы жауапкершілік тұр.

Жаңа наубайхана – жаңа мүмкіндіктерге бастар жол

Жанар Әлиева мен жолдасының алдағы жоспарлары да ауқымды. Кәсіпті дамыту, өндіріс көлемін ұлғайту және өнім түрлерін көбейту мақсатында олар жаңа наубайхананың құрылысын бастауды қолға алған.

Құрылыс жұмыстарын биыл бастап, бұйыртса, жаңа нысанды 2027 жылы іске қосуды жоспарлап отыр. Жаңа наубайхана пайдалануға берілгенде, өндірістік цехтың көлемі ұлғайып, өнім әзірлеуге арналған мүмкіндіктер кеңеймек.

Жаңа нысан – жай ғана ғимарат емес, жылдар бойы жинақталған тәжірибенің, адал еңбектің және болашаққа деген сенімнің нәтижесі. Он жыл бұрын күтпеген ұсыныстан басталған кәсіптің енді жаңа белеске көтерілуі – табандылықтың жемісі.

Кәсіптің дамуы бір күнде жүзеге аспайды. Оның артында сан түрлі шешім, күнделікті еңбек, кездескен қиындықтарды еңсеру және алға қойған мақсаттан таймау бар. Жанар мен жолдасының жаңа өндіріс орнын салуға деген талпынысы осының айқын дәлелі.

Нанның қадірі – еңбектің қадірі

Нан күні – бір ғана өнімнің мерекесі емес. Бұл – жерге дән сепкен диқандардан бастап, астықты өңдеген диірменшілерге, ұнды қамырға айналдырған наубайшыларға дейінгі сан мыңдаған еңбек адамына құрмет көрсететін ерекше күн.

Әрбір бөлке нанның бойында даланың берекесі, диқанның маңдай тері, өндіріс мамандарының тәжірибесі және наубайшының шеберлігі бар. Нанның дастарқанға жету жолы қаншалықты ұзақ болса, оның қадірі де соншалықты терең.

Жанар Әлиеваның өмір жолы осы ақиқатты тағы бір мәрте дәлелдейді. Ата-анасынан алған адалдық пен еңбекқорлық тәрбиесін өмірлік ұстанымына айналдырып, кездейсоқ ұсыныстан басталған кәсіпті дамытуға күш салып келеді.

Жанар Шеруқызы секілді еңбек адамдарының өмір жолы бізге бір шындықты ұғындырады: үлкен жетістік әрдайым үлкен қадамнан басталмайды. Кейде ол күтпеген ұсынысқа тәуекелмен жауап беруден, өз ісіңді сүюден, қиындыққа мойымаудан және әр күнгі еңбегіңді адал атқарудан басталады.

Ал адал еңбекпен піскен нанның дәмі де бөлек. Өйткені, оның әрбір бөлкесінде маңдай тер, жүрек жылуы және халыққа деген құрмет бар.

Жазира СЕЙДҒАБИҚЫЗЫ