Еңбек адамын ұлықтау – елдің ертеңін ұлықтау. Өйткені, елдің тұрмысын түзеп, өндірісті алға сүйреп, маңдай терімен несібесін тауып жүрген қарапайым еңбек адамдарының әрқайсысының артында үлкен өмір жолы, мағыналы тағдыр, өнегелі отбасы бар. Соның бірі – Қаражал қаласының Ақтай ауылында туып-өскен, ғұмырының жиырма екі жылын шахтадағы маңдай термен байланыстырған еңбек адамы – Медет Самаев.
Шахтер еңбегін сырт көзбен бағалау оңай. Жер астына түсіп, қараңғы қойнауда сағат санап еңбек етудің салмағын сезіну үшін сол кәсіптің ортасында болу керек. Шахтадағы әр ауысым – жауапкершілік, әр жұмыс күні – төзім мен тәртіптің сынағы. Ал осындай ортада жиырма жылдан астам уақыт бойы адал еңбек етіп, қарапайым жұмысшыдан бригадирлікке дейін көтерілген Медет Өсербайұлының еңбек жолы – табандылықтың, кәсібіне деген құрметтің және азаматтық жауапкершіліктің үлгісі. Медет Самаев 1984 жылы Қаражал қаласының Ақтай ауылында көпбалалы отбасында дүниеге келген. Әкесі Өсербай Атасу карьерінде электрик болып еңбек етіп, абыроймен зейнеткерлікке шыққан. Анасы Мұңсыз да мектеп саласында қызмет етіп, ұрпақ тәрбиесіне өзіндік үлесін қосқан.
Он баланы – алты ұл мен төрт қызды өсіріп, тәрбиелеп жеткізген ата-ананың шаңырағында еңбек пен жауапкершілік, бауырмалдық пен үлкенге құрмет қатар қалыптасты. Мұндай отбасында өскен бала ерте есейеді. Бір-біріне қолдау көрсету, үлкенге қарап бой түзеу, кішіге қамқор болу – күнделікті өмірдің бұлжымас қағидасына айналады. Медеттің еңбекке деген көзқарасы да осындай ортада қалыптасты. Әкенің маңдай термен тапқан наны, ананың арқасына артқан отбасы мен мектептегі еңбегі балаларына үнсіз үлгі болды. Бүгінде Медеттің өмір жолына қарағанда, ата-анасының сол тәрбиесі оның кәсіби жолынан анық байқалады. 2004 жылы әскери борышын өтеп елге оралған Медет Өсербайұлы көп ойланбастан еңбекке араласты.
Жастық жігері мен қайраты тасып тұрған шағында өзіне таныс өндіріс саласын таңдап, шахта табалдырығын аттады. Осылайша оның еңбек жолы қарапайым жерасты скреперлі лебедка машинисі мамандығынан басталды. Алғашқы үш айда ол үйренуші болды. Шахтадағы кез келген жұмыстың өзіндік тәртібі мен машығы бар. Жер астындағы техникамен жұмыс істеу ұқыптылықты, қырағылықты, ең бастысы, қауіпсіздік талаптарын мүлтіксіз сақтауды қажет етеді. Жас маман алғашқы күндерінен-ақ осы талаптарды бойына сіңірді. Кәсіпті бір күнде меңгеріп кету мүмкін емес. Оның қыр-сырын тәжірибелі жұмысшылардан үйреніп, әр ауысым сайын біліміңді толықтырып отыру қажет. Медет те сол жолдан өтті. Үйренуші кезеңінен кейін тиісті разрядқа тапсырып, кәсіби біліктілігін арттырды.
Кеше ғана мамандықтың қыр-сырын үйреніп жүрген жас жігіт уақыт өте келе тәжірибелі жұмысшыға айналды. Бүгінде ол осы кәсіпті атқаратын № 4 бригаданың бригадирі. Шахтада бригадир болу – тек жұмысты бөліп беру емес. Бұл – адамдардың қауіпсіздігіне алаңдау, әр жұмысшының міндетін нақты білу, өндірістік тәртіпті сақтау және ортақ нәтижеге жету үшін бүкіл ұжымды жұмылдыра білу. Медет Самаев басқаратын № 4 бригаданың негізгі міндеті – өндірілген кенді вагондарға тиеу. Сырт көзге қарапайым көрінгенімен, бұл жұмыс жер астындағы өндірістік үдерістің маңызды буынының бірі. Кен өндірілуі үшін бірқатар маманның еңбегі қажет болса, өндірілген кенді уақытында әрі қауіпсіз тиеп, әрі қарай жөнелту де сондай үлкен жауапкершілікті талап етеді.
Жерасты жұмысында уақыттың әр минуты есептеулі. Мұнда жұмысшы тек өз міндетін атқарып қана қоймайды, жанындағы әріптесінің әрекетін де ескеруі тиіс. Себебі, шахтадағы қауіпсіздік – бір адамның емес, бүкіл ұжымның ортақ жауапкершілігі. Сондықтан, тәжірибелі бригадир үшін жұмыс нәтижесімен қатар, жігіттердің амандығы да бірінші орында. Шахтердің еңбегі – ауыр еңбек. Бірақ оның өз қызығы да бар. Ол – ең алдымен, ұжымның бірлігі. Бір ауысымда бірге жүрген адамдар бірте-бірте бір отбасының мүшелеріндей болып кетеді. Бірінің жұмысы екіншісіне тәуелді. Бір-бірінің қимылын сөзсіз түсінетін дәрежеге жетеді. Күн сайын жер астына бірге түсіп, бірге жер бетіне шығатын адамдар арасында ерекше кәсіби бауырластық қалыптасады. Ол – еңбектің нәтижесін көру.
Қара жердің қойнауынан алынған кеннің жер бетіне шығуының өзінде шахтердің маңдай тері бар. Өндірістің әр кезеңінен оның қолтаңбасын көруге болады. Ал қиындықтары ше? Қиындығы – жер астындағы ауыр еңбекпен қатар, үнемі сақтықты талап ететін жағдай. Шахтер өз жұмысына немқұрайды қарай алмайды. Бір сәттік алаңғасарлықтың өзі үлкен қауіпке әкелуі мүмкін. Сондықтан, мұнда тәртіп, тәжірибе, кәсібилік және өзара сенім аса маңызды. Медет Өсербайұлы жиырма екі жыл бойы осы талаптардың бәрін еңбекпен бойына сіңіріп келеді. Көп жылғы адал еңбектің, кәсіби біліктіліктің және шахтерлік іске деген берілгендіктің бір белгісі – 2022 жылы Медет Самаевтың ІІІ дәрежелі «Шахтер даңқы» төсбелгісімен марапатталуы. Бұл – оның еңбек жолындағы елеулі белестердің бірі.
Алайда, еңбек адамы үшін марапат – мақсат емес. Оның ең үлкен жетістігі – өз ісін абыроймен атқарып, жылдар бойы бір мекемеге адал қызмет етуі. Бүгінде Медет Өсербайұлының жиырма екі жылдық еңбек өтілі осы сөздің дәлелі. Бұл – жұмыс орнына деген адалдықтың, кәсібіне деген құрметтің көрсеткіші. Медет Самаевтың тағдырын ерекше ететін тағы бір дүние бар. Ол – оның отбасы мен туған-туыстарының шахтерлік кәсіппен байланысы. Қазір осы шахтада Медеттің үш ағасы мен екі інісі бірге еңбек етеді. Осыны ескергенде Самаевтар әулетін «шахтерлер әулеті» деуге толық негіз бар. Бір әулеттің бірнеше азаматы бір шахтада еңбек етуі – кәсіптің ұрпақтан ұрпаққа жалғасатын дәстүр екенін көрсетеді.
Жер астындағы жұмыстың қиындығын жақсы білетін ағаларынан кейінгі буын да осы кәсіпті таңдаған. Бұл жерде жай ғана мамандық таңдау емес, отбасылық өнеге, ағадан ініге берілетін тәжірибе, ортақ еңбек дәстүрі бар. Мұндай әулеттер өндірістің тұрақтылығына да үлкен үлес қосады. Өйткені, кәсіпті жүрекпен таңдаған, оның қиындығы мен жауапкершілігін бала кезінен білетін адамдар өз жұмысына ерекше жауапкершілікпен қарайды. Самаевтар әулетінің шахтадағы әрбір мүшесінің артында жеке еңбек жолы тұрғанымен, олардың барлығын біріктіретін ортақ құндылық бар. Ол – адал еңбек. 2008 жылы Медет Өсербайұлы отбасын құрды. Жан жары Баянмен бірге бүгінде үш ұл, бір қыз тәрбиелеп отыр. Балалары үшін әке – ең алдымен отбасының тірегі.
Ал әкенің еңбекпен келген абыройы – балаға қалдырар ең үлкен тәрбиенің бірі. Үш ұл мен бір қыздың әкесі ретінде Медет өз балаларын да еңбекке, жауапкершілікке, елге қызмет етуге баулып келеді. Баланың санасына «еңбек етсең, елге пайдаң тиеді» деген қарапайым ұғымды сөзден бұрын ата-ананың өз ісі сіңіреді. Медеттің өмір жолы да осының дәлелі. Әкесі карьерде электрик болып еңбек етті. Балалары шахтаға келді. Медет қарапайым машинистен бригадирге дейін көтерілді. Үш ағасы мен екі інісі бүгінде онымен бірге бір шахтада еңбек етіп жүр. Бір қарағанда, бұл – бір отбасының қарапайым тарихы. Ал тереңірек үңілсек, бұл – еңбекпен өмір сүрген әулеттің тағдыры. Осындай адамдардың арқасында өндіріс алға жылжиды.
Осындай отбасылардың арқасында кәсіптік дәстүр жалғасады. Осындай еңбек адамдарының арқасында жас ұрпаққа «еңбек етудің қадірі» сөзбен емес, іспен көрсетіледі. Медет Өсербайұлының өмірі – соның айқын мысалы. Самаевтар отбасының қарапайым да мазмұнды тарихы бір нәрсені анық көрсетеді: еңбекпен келген нанның дәмі бөлек, маңдай термен келген абыройдың салмағы бөлек. Жер қойнауын игеріп, ел ырысын еселеп жүрген шахтерлердің еңбегі қашанда құрметке лайық. Ал сол еңбекті жиырма екі жыл бойы абыроймен арқалап келе жатқан Медет Самаев секілді азаматтардың өнегесі – кейінгі ұрпаққа үлгі болып қала бермек.