Ұлытау облысында көлік бақылау саласына қатысты ықтимал сыбайлас жемқорлық фактісі бойынша жүргізіліп жатқан тергеу қоғам назарын мемлекеттік бақылау жүйесіндегі ашықтық пен жауапкершілік мәселесіне қайта аударды.
Құқық қорғау органдарының алдын ала мәліметіне сәйкес, Ұлттық қауіпсіздік комитеті департаментінің қызметкерлері көлік бақылау инспекциясының бірқатар лауазымды тұлғаларын сыбайлас жемқорлыққа қатысты күдікпен ұстаған.
Қазіргі уақытта тергеу барысында заңсыз сыйақы алу деректері тексеріліп, оқиғаның барлық мән-жайы анықталуда.
Тергеу мүддесіне байланысты қылмыстық іс бойынша толық ақпарат әзірге жарияланған жоқ. Сондықтан, күдікке ілінген тұлғалардың кінәсі немесе кінәсіздігі туралы түпкілікті қорытынды жасауға болмайды.
Қазақстан заңнамасына сәйкес, адамның қылмыс жасағаны тек соттың заңды күшіне енген шешімімен анықталады.
Көлік саласындағы мемлекеттік бақылау экономиканың тұрақты жұмыс істеуі мен жол қауіпсіздігін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Бұл саладағы мамандар тасымалдаушылардың заң талаптарын сақтауын, көлік құралдарының белгіленген нормаларға сәйкестігін және қауіпсіздік талаптарының орындалуын бақылайды.
Алайда, бақылау өкілеттігі кең салаларда сыбайлас жемқорлық тәуекелі де жоғары болуы мүмкін. Себебі, инспекторлардың шешімдері кәсіпкерлердің қызметіне, тасымал үдерістеріне және қаржылық міндеттемелеріне тікелей әсер етеді.
Сондықтан, мұндай бағыттарда цифрландыру, бақылау рәсімдерін ашық ету және қызметтік шешімдердің заңдылығын тұрақты бақылау маңызды болып саналады.
Сыбайлас жемқорлық фактілері тек жекелеген тұлғалардың заң бұзушылығы ретінде ғана емес, мемлекеттік институттарға деген сенімге әсер ететін фактор ретінде қарастырылады.
Пара алу Қазақстан Республикасының заңнамасында ауыр құқық бұзушылықтардың бірі ретінде белгіленген. Мұндай әрекеттер мемлекеттік қызметтің беделіне нұқсан келтіріп, адал жұмыс істейтін мамандардың қызметіне де кері әсер етеді.
Сондықтан, құқық қорғау органдарының мұндай істерді анықтауға бағытталған жұмысы тек нақты қылмысты ашумен шектелмей, жүйедегі әлсіз тұстарды анықтауға мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары Қазақстанда сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы күрес бағытында бірқатар шаралар жүзеге асырылып келеді. Құқық қорғау органдары мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектордағы заң бұзушылықтарды анықтау бойынша жұмыстар жүргізуде. Соңғы бір жылда сыбайлас жемқорлық сипатындағы ондаған қылмыстық іс тіркеліп, заң талаптарын бұзу деректері бойынша тергеу әрекеттері жүргізілгені хабарланды.
Мамандардың пікірінше, сыбайлас жемқорлықпен күресте тек қылмыстық жауапкершілік шаралары ғана емес, алдын алу механизмдері де маңызды. Олардың қатарында қызметтік процестерді автоматтандыру, азаматтар мен бизнес өкілдерінің шағымдарын қарау жүйесін жетілдіру және мемлекеттік қызметшілердің жауапкершілік мәдениетін арттыру бар.
Ұлытау облысындағы көлік бақылау саласына қатысты іс бойынша тергеу жалғасып жатыр. Қазіргі кезеңде негізгі міндет — барлық мән-жайды анықтап, заң талаптарына сәйкес құқықтық баға беру.
Қоғам үшін маңыздысы — тергеу жұмыстарының заң аясында жүргізілуі және кез келген шешім нақты дәлелдер негізінде қабылдануы. Ал істің түпкілікті бағасын сот береді.
Бұл жағдай мемлекеттік бақылау салаларында ашықтық пен есептілікті қамтамасыз етудің маңызын тағы бір рет көрсетіп отыр.
Ізтай БЕЛГІБАЙҰЛЫ