Сыбайлас жемқорлық – бүгінгі қоғам үшін ең күрделі әрі өзекті мәселелердің бірі. Ол азаматтардың мемлекеттік институттарға деген сенімін әлсіретеді, экономикалық дамуды тежейді және әлеуметтік теңсіздікті күшейтеді. Жаһандану мен цифрландыру жағдайында бұл құбылыспен күрес тек қатаң мемлекеттік шараларды ғана емес, сонымен қатар, қоғамның белсенді қатысуын талап етеді.
Ең алдымен, сыбайлас жемқорлық тек мемлекеттік органдардағы парақорлықпен шектелмейтінін түсіну маңызды. Ол түрлі деңгейде көрініс табады: тұрмыстық «алғыстардан» бастап ірі қаржылық заңсыздықтарға дейін. Сондықтан, онымен күрес кешенді әрі жүйелі түрде жүргізілуі тиіс.
Мемлекет сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылда негізгі рөл атқарады. Ашық әрі түсінікті заңдар қабылдау, олардың орындалуын күшейту, тәуелсіз сот жүйесін дамыту – жемқорлық деңгейін төмендетудегі маңызды қадамдар. Соңғы жылдары мемлекеттік қызметтерді цифрландырудың маңызы артып келеді, бұл өз кезегінде азамат пен мемлекеттік қызметкер арасындағы тікелей байланысты азайтып, заңсыз әрекеттердің алдын алуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға жекелеген мемлекеттік органдар деңгейінде де ерекше көңіл бөлінуде. Біздің басқармада қызметкерлермен тұрақты түрде түсіндіру жұмыстары жүргізіледі. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы қолданыстағы заңнамаларды жүйелі түрде оқып-үйрену ұйымдастырылып, түрлі тәжірибелік жағдайлар талқыланады және құқық бұзушылықтар үшін көзделген жауапкершілік шаралары қарастырылады. Мұндай тәсіл қызметкерлердің құқықтық сауаттылығын арттырып қана қоймай, қызметтік тәртіп пен адалдық қағидаттарын нығайтуға ықпал етеді.
Алайда, тек мемлекеттік шаралар жеткіліксіз. Әрбір азаматтың азаматтық ұстанымы да үлкен рөл атқарады. Жемқорлық әрекеттерге қатысудан бас тарту, құқық бұзушылықтар туралы хабарлау, сыбайлас жемқорлыққа қарсы бастамаларды қолдау – мұның барлығы қоғамда жемқорлыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастырады.
Бұқаралық ақпарат құралдарының да маңызы зор. Журналистік зерттеулер заңбұзушылықтарды анықтауға, қоғам назарын осы мәселеге аударуға және тиісті шаралардың қабылдануына ықпал етеді. Осы тұрғыда сөз бостандығы мен журналистердің қорғалуы аса маңызды.
Сондай-ақ, білім беру жүйесі де сыбайлас жемқорлыққа қарсы сананы қалыптастырудың маңызды құралы болуы тиіс. Жастарға мектеп қабырғасынан бастап адалдық, жауапкершілік және заңға құрмет сияқты құндылықтарды сіңіру қажет.
Осылайша, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес – бұл бір реттік шара емес, мемлекет, қоғам және әрбір азаматтың бірлескен күш-жігерін талап ететін ұзақ мерзімді үдеріс. Тек осындай ортақ іс-қимыл арқылы әділ әрі ашық қоғам құруға болады.
Самал ТУСИПОВА,
Қаражал қалалық мемлекеттік Қазынашылық басқармасының басшысы.