Жыл сайын 4 маусым күні Қазақстан Республикасында Мемлекеттік рәміздер күні аталып өтеді. Бұл күн – көк Туымыз, айбынды Елтаңбамыз және асқақ Әнұранымыз бекітілген тарихи дата ғана емес, тәуелсіз мемлекеттілігіміздің мәні мен маңызын айшықтайтын ерекше мереке.
Мемлекеттік рәміздер – кез келген елдің саяси егемендігін, тарихи тамырын, ұлттық болмысын және рухани құндылықтарын бейнелейтін басты нышандар. Олар мемлекет туралы түсінікті қалыптастырып қана қоймай, азаматтарды ортақ мақсат пен ортақ мүдде төңірегіне топтастыратын қуатты идеологиялық құрал болып табылады.
Тәуелсіз Қазақстан үшін мемлекеттік рәміздер елдің азаттық жолындағы күресінің, ғасырлар бойы аңсаған егемендіктің және болашаққа деген сенімнің көрінісі саналады.
Тәуелсіздікпен бірге туған құндылықтар
1992 жылғы 4 маусым күні Қазақстан Республикасының жаңа мемлекеттік рәміздері ресми түрде бекітілді. Бұл тарихи шешім жас мемлекеттің халықаралық қауымдастықтағы дербес орнын айқындаған маңызды қадамдардың бірі болды.
Кеңестік кезеңнен кейін өз тағдырын өзі айқындауға мүмкіндік алған Қазақстан үшін жаңа рәміздерді қабылдау жай ғана рәсімдік іс емес, ұлттық сананың жаңғыруының көрінісі еді. Сол кезеңде ел алдында жаңа мемлекеттің бейнесін қалыптастыру міндеті тұрды.
Мемлекеттік Ту, Елтаңба және Әнұран осы міндеттің орындалуына қызмет ететін басты идеологиялық негіздердің біріне айналды. Бүгінде бұл рәміздер Қазақстанның әлем алдындағы бет-бейнесін танытып, халықаралық аренадағы беделін көрсететін маңызды белгілер ретінде орнықты.
Көк Ту – бейбітшілік пен болашақтың символы
Қазақстанның Мемлекеттік Туы – әлемдегі ең көркем әрі мағыналық мазмұны терең мемлекеттік тулардың бірі. Көгілдір түс – ашық аспанның, бейбіт өмірдің, бірліктің және тұрақтылықтың белгісі. Бұл түс Қазақстан халқының татулығы мен келісімін білдіреді.
Тудың ортасында орналасқан алтын түсті күн өмірдің, молшылықтың және өркендеудің нышаны болып табылады. Ал күннің астындағы қыран бүркіт еркіндікке, биік мақсаттарға ұмтылысты, тәуелсіз рухты бейнелейді.
Тудың сабы жағындағы ұлттық өрнек қазақ халқының мәдени мұрасын, ұлттық ерекшелігін көрсетеді. Көк байрақ бүгінде әлемнің көптеген елдерінде желбіреп келеді.
Олимпиада ойындарында, халықаралық форумдарда, ғылыми конференцияларда және дипломатиялық кездесулерде Қазақстанның көк Туы елдің жетістіктерін әлемге паш етіп жүр.
Елтаңба – тарих пен болашақты жалғаған белгі
Мемлекеттік Елтаңбада халқымыздың дүниетанымы мен тарихи мұраты терең көрініс тапқан. Елтаңбаның дәл ортасындағы шаңырақ – ортақ үйдің, берекенің және бірліктің белгісі. Одан тараған уықтар Қазақстанды мекендеген барлық этностардың татулығы мен ынтымағын бейнелейді.
Қанатты пырақтар ұлттық мифологиядағы еркіндікке, ерлікке және жасампаздыққа деген ұмтылысты көрсетеді. Ал бес бұрышты жұлдыз мемлекетіміздің әлемдік өркениетке ашық екенін білдіреді.
Елтаңба – тек графикалық бейне емес. Ол Қазақстан халқының ортақ тағдыры мен ортақ болашағын бейнелейтін терең философиялық туынды.
Әнұран – халықтың жүрек үні
Мемлекеттік Әнұран – ұлттың рухын көтеретін, патриоттық сезімді күшейтетін ерекше рәміз. 2006 жылы қабылданған қазіргі Әнұран халық арасында кеңінен танылған «Менің Қазақстаным» әнінің негізінде жасалды.
Әнұран орындалған кезде әрбір азаматтың бойында туған жерге деген мақтаныш сезімі оянады. Оның мәтінінде қазақ даласының кеңдігі, халықтың еркіндікке деген ұмтылысы, болашаққа деген сенімі көрініс тапқан.
Спортшыларымыз халықаралық жарыстарда жеңіске жеткенде көк Ту көтеріліп, Әнұран шырқалған сәттер ел тарихындағы ең әсерлі оқиғалардың біріне айналып келеді.
Рәміздер және ұлттық бірегейлік
Жаһандану дәуірінде әр мемлекеттің өзіндік ұлттық ерекшелігін сақтау мәселесі ерекше маңызға ие болып отыр. Ақпараттық кеңістік шекараларды жойып жатқан заманда мемлекеттік рәміздер ұлттық бірегейлікті сақтаудың маңызды құралдарының біріне айналды.
Қазақстан үшін бұл мәселе ерекше өзекті. Өйткені, еліміз көпэтносты қоғам ретінде бірлік пен қоғамдық келісімді басты құндылықтардың бірі ретінде қарастырады.
Мемлекеттік рәміздер дәл осы ортақ құндылықтарды қалыптастырып, азаматтық сәйкестікті нығайтуға ықпал етеді. Қай өңірде, қай әлеуметтік топта болмасын, Қазақстан азаматтарын біріктіретін ортақ нышандар – Ту, Елтаңба және Әнұран.
Осы мемлекеттік рәміздерге құрмет көрсету тек мерекелік шаралармен шектелмеуі тиіс. Нағыз патриотизм мемлекеттік рәміздерді қадірлеуден, ел заңдарын сақтаудан, қоғам алдындағы жауапкершіліктен, адал еңбек етуден, туған жердің дамуына үлес қосудан көрінеді.
Рәміздерге деген құрмет азаматтардың мемлекетке деген сенімін күшейтіп, қоғамдық жауапкершілікті арттырады. Сондықтан, білім беру ұйымдарында, мемлекеттік мекемелерде және қоғамдық ортада рәміздердің мәнін түсіндіру жұмыстары үздіксіз жүргізілуі қажет.
Жаңа Қазақстан және рәміздердің жаңа мазмұны
Соңғы жылдары Қазақстанда жүргізіліп жатқан саяси және әлеуметтік реформалар мемлекеттік рәміздердің маңызын бұрынғыдан да арттыра түсті. Әділетті қоғам құру, заң үстемдігін қамтамасыз ету, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау бағытындағы өзгерістер мемлекеттік рәміздердің мазмұнын нақты істермен толықтыруда.
Өйткені, рәміздердің қадірі тек олардың көркемдік немесе тарихи құндылығында емес, сол рәміздер бейнелейтін мемлекеттің табыстары мен жетістіктерінде жатыр.
Егер мемлекет дамып, халықтың әл-ауқаты артып, қоғамда әділдік орнаса, онда рәміздерге деген құрмет те табиғи түрде күшейе түседі.
Сайып келгенде, мемлекеттік рәміздер – Қазақстан тәуелсіздігінің басты белгілері, ұлттық рухтың қайнар көзі және ел бірлігінің темірқазығы. Көк Туымыз, Елтаңбамыз және Әнұранымыз халқымыздың өткенін, бүгінін және болашағын жалғап тұрған қасиетті құндылықтар болып табылады.
Мемлекеттік рәміздер күні – тек мерекелік дата емес. Бұл әрбір азаматтың ел алдындағы жауапкершілігін сезінетін, тәуелсіздіктің қадірін ұғынатын, ұлттық құндылықтарды дәріптейтін маңызды күн.
Тәуелсіздіктің тұғыры берік болуы үшін рәміздерге деген құрмет те әрдайым жоғары болуы тиіс. Өйткені, рәміздерге құрмет – мемлекетке құрмет, ал мемлекетке құрмет – болашаққа деген сенімнің көрінісі.
Ізтай БЕЛГІБАЙҰЛЫ